تجربه نشان داده است که در خیلی از افراد بیش از 80 درصد علل پنهان خستگی دائم و سستی و بی حالی ،و از
دست دادن انگیزه و شادابی ، منشاء روحی و روانی دارد ...چند مورد مهم از دلایل خستگی دائم برخی
افراد خصوصا" جوانان و میانسالان ؛ بیکاری ، نداشتن اشتغالات ذهنی مفید ، استرس دائم ، اضطراب ، نداشتن برنامه
،عدم رضایت شغلی ، نداشتن اعتماد به نفس ، احساس کمبود های مالی ،تجرد ، درگیری
مداوم خانوادگی ، ناسازگاری خانواده یا همسران در اثر بیکاری و غیره می باشد . چنانچه شما شاغل بوده و
احساس خستگی دائم دارید ، قبل از هر چیز به پزشک مراجعه و ازمایشات لازم را انجام
نمایید ، اما در صورتیکه دارای یک شغل مناسب نبوده و
مایلید سرگرمی مفید و در آمدی حلال را داشته باشید و بر احساس کشنده خستگی دائم و
ضعف و سستی و خواب آلودگی غلبه کنید ، با توکل بر خدا به فکر شروع یک شغل کم ریسک و سودآور با سرمایه کم و پشتکار بالا باشید ، ریسک شروع یک کار جدید را بر احساس خستگی و افسردگی بپذیرید....
ضعف عمومی یکبیماری نیست بلکه یک شکایت
استو میتواند شکایت آغازین هر بیماریباشد. برخورد صحیح و مناسب کادر پزشکی
با بیماری که با این شکایت به درمانگاه مراجعه میکند موجبجلوگیری از صرف
وقت و هزینه ومراجعه بیمورد به پزشکان گوناگون میشود،بخصوص در جاهایی که
دسترسی به امکانات تخصصی آسان نیست باعث میشود کهبیمار سریعتر به پزشک
یا متخصص ارجاع دادهشود تا از عوارض تأخیر در درمانمصون بماند.
خستگی یکی از شایعتریننشانههایی است که
بیمار به خاطر آنبه پزشک و مراکز بهداشتی درمانیمراجعه مینماید. خستگی
احساسیاست که توسط بیمار و به صور مختلفاز جمله: بیحالی، کسالت و زود
خستهشدن، فقدان انگیزه و نیرو، ازدستدادن میل و علاقه به کارهایروزمره
شادابی کم یا احساس یأس وناامیدی بیان میشود; همچنین بهصورت احساس
باطنی ضعف و میلشدید به استراحت یا خوابیدن نیز بیانمیگردد.
علت خستگی مفرط و
راه های غلبه بر آن ها :
۱- خواب ناکافی
یکی از شایع ترین دلایل خستگی، کم خوابی است.
بنابر آمار موسسه ملی سلامت آمریکا، ۷۰ میلیون نفر از آمریکاییها از کمبود خواب
مزمن رنج می برند.
راه حل: هر شب ۷
الی ۸ ساعت بخوابید.
۲- قطع تنفس در
خواب (Sleep Apnea)
بعضی افراد با این که شبانه ۸ ساعت یا بیشتر هم
می خوابند، باز هم در طول روز خسته اند. Sleep Apnea
در واقع قطع موقتی تنفس در خواب است که مدت
چندین ثانیه طول می کشد. هر بار که شما دچار این حالت می شوید برای لحظاتی از خواب
بیدار می شوید و ممکن است خود شما هم از این بیدار شدن های کوتاه اطلاعی نداشته
باشید.
راه حل: در صورت
اضافه وزن، وزن خود را کم کنید، سیگار را ترک کنید.
۳- غدای ناکافی
تغذیه ناکافی هم یکی دیگر از دلایل خستگی است.
همچنین خوردن غذاهای اشتباه! می تواند چنین مشکلی ایجاد کند. اگر شما روز خود را
با خوردن شیرینیجات شروع می کنید، گلوکز خون شما به سرعت افزایش می یابد و به همان
سرعت نیز پایین می آید در نتیجه شما پس از مدت کوتاهی احساس کسالت و خستگی می
کنید.
راه حل: همیشه یک
صبحانه کامل بخورید. سعی کنید صبحانه شما شامل پروتئین و کربوهیدرات های کمپلکس
باشد مانند تخم مرغ و غلات. این ترکیب غذایی یک منیع انرژی است که به تدریج در
اختیار سلول های بدن شما قرار می گیرد.
۴- کم خونی (Anemia)
آنمی یکی از دلایل خستگی در خانم هاست و زمانی
اتفاق می افتد که اکسیژن کافی توسط گلبول های قرمز در اختیار سلول های بدن قرار
نمی گیرد. آنمی با یک تست خون ساده قابل تشخیص است.
راه حل: درمان
آنمی به علت ایجاد کننده آن بستگی دارد. مثلا آنمی کمبود آهن(Iron Deficiency Anemia) با کمک مکمل غذایی آهن
یا غذاهای دارای آهن مانند گوشت، جگر، لوبیا و … درمان می شود.
۵- افسردگی
افسردگی علاوه بر اینکه بر روی روان اثرات سوء
می گذارد، بلکه باعث اختلالات فیزیکی مانند خستگی، سردرد و بی میلی جنسی می شود.
اگر به مدت ۲ هفته یا بیشتر به این علایم دچار شدید، احتمالا به افسردگی دچار شده
اید.
افسردگی به خوبی
به روان درمانی و دارو پاسخ می دهد. برای درمان حتما به پزشک مراجعه کنید.
۶- کم کاری تیروئید
(Hypothyroidism)
تیروئید یکی از غدد درون ریز بدن است که در
گردن و جلوی حنجره واقع شده است. این غده متابولیسم و سوخت و ساز بدن را کنترل می
کند. هنگامی که فعالیت این غده کم می شود شما دچار خستگی و کسالت می شوید.
راه حل: یک تست
خون می تواند کم بودن هورمون های تیروئید شما را تایید کند. هورمون های سنتتیک که
توسط پزشک شما تجویز می شوند به راحتی متابولیسم بدن شما را به حالت عادی بر می
گردانند.
۷- خوردن کافئین زیاد
همه ما می دانیم که خوردن کافئین باعث افزایش
هوشیاری و تمرکز می شود. اما محققان به این نتیجه رسیده اند که خوردن مقادیر زیاد
مواد غذایی حاوی کافئین ممکن است باعث ایجاد خستگی شود.
راه حل: از خوردن
قهوه، چای، شکلات و داروهای حاوی کافئین به مقدار زیاد پرهیز کنید.
۸- عفونت پنهان
مجرای ادرار
معمولا عفونت مجرای ادرار با علائمی چون سوزش
ادرار و احساس ادرار فراوان داشتن شناخته می شود. اما این عفونت بعضی وقت ها هیچ
علامتی غیر از خستگی ندارد.
راه حل: یک تست
ادرار می تواند وجود یا عدم وجود این عفونت را تایید کند. با پزشک خود مشورت کنید.
این عفونت وخستگی ناشی از آن به راحتی در عرض یک هفته از بین می رود.
۹- دیابت
در افراد دیابتی گلوکز در خون باقی می ماند و
توسط سلول ها استفاده نمی شود و به انرژی تبدیل نمی شود.در نتیجه بدن به کمبود
انرژی و خستگی دچار می شود.
راه حل: برای
تایید ابتلا یا عدم ابتلا به دیابت به پزشک مراجعه کنید. این بیماری نیز قابل
کنترل است.
۱۰- بیماری های
قلبی
بیماری های قلبی خصوصا در سنین بالا باعث ایجاد
خستگی حتی در حین انجام کارهای ساده روزانه می شوند.
راه حل: مشورت با
پزشک و استفاده مرتب از داروهای تجویز شده و تغییراتی در سبک زندگی، باعث تحت
کنترل در آمدن بیماری های قلبی می شوند.
۱۱- حساسیت های غذایی
بسیاری از پزشکان بر این عقیده اند که آلرژی به
بعضی مواد غذایی می تواند باعث خواب آلودگی و خستگی شود. چنانچه پس از خوردن بعضی
مواد غذایی خاص دچار کسالت می شوید، احتمال حساسیت به آن ماده غذایی را در نظر
بگیرید.
راه حل: می
توانید با پزشک خود مشورت کنید و یا اینکه از خوردن مواد غذایی که این حالت را در
شما به وجود می آورند خودداری کنید.
۱۲- سندرم خستگی
مزمن (Chronic Fatigue Syndrome)
چنانچه خستگی شما بیش از ۶ وجود داشته و شدت
خستگی شما به حدی است که از عهده کارهای روزانه خود بر نمی آیید، احتمال ابتلا به
این بیماری وجود دارد. شایع ترین علامت این بیماری، خستگی شدید و دائم بدون علت
خاص است.
راه حل: مشورت با
پزشک و انجام دادن بعضی تمرینات بدنی خاص و تغییراتی در سبک زندگی باعث بهبودی می
شود.
راه حلی سریع برای
خستگی های متوسط
چنانچه شما به خستگی متوسط که هیچ دلیل خاص پزشکی
برای آن پیدا نشده است دچارید، ممکن است ورزش کردن یک راه حل خوب باشد. یک پیاده
روی یا دوچرخه سواری ۲۰ دقیقه ای به مدت ۳ روز در
هفته راه بسیار مناسبی برای غلبه بر خستگی است.
نکاتی که در جهتتشخیص و درمان صحیح و بهموقع
علت ضعف باید موردتوجه کادر درمانی قرارگیرندعبارتند از:
۱ – گرفتن شرح حال دقیق و کاملاز بیمار که
زمان شروع و کیفیت آن درطول روز – ارتباط آن با ماده غذاییخاص – سابقه بیماری قبلی – سابقهزایمان و… باید به دقت
سؤال شود.
۲ – انجام معاینات لازم مانندگرفتن فشارخون،
درجه حرارت و بایدبه سایر علایم همراه نیز توجه کرد.
۳ – تهیه نمونه آزمایشگاهی درصورت لزوم مانند
تهیه نمونه خلط،مدفوع، لام خون، آزمایش کامل ادرار وخون
۴ – تشخیص بیماری بر اساسشرح حال و معاینات و
با توجه بهبیماریهای شایع در منطقه
۵ – آموزش موارد بهداشتی موردنیاز به بیمار و
اطرافیانش
۶– ارجاع به پزشک در صورتلزوم
۷ – پیگیری صحیح و به موقعبیمار.
علل خستگی:
خستگی ناشی از کارهای زیادروزانه یا فعالیت
جسمی مداوم امریطبیعی است. خستگی ممکن است دراثر استرسهای طولانی مدت
هیجانییا فشارهای عصبی نیز به وجود آید; درچنین شرایطی چون علت خستگیمعمولا
برای بیمار روشن است، لذا ندرتا به پزشک مراجعه میکند، باوجود این خستگی
مزمن یک حالتطبیعی نیست.
مهمترین علل خستگیمزمن:
الف – خستگی با منشأ روانی (۸۰درصد علل):
۱ – اضطراب و استرس
۲ – افسردگی
ب – خستگی با منشأ جسمی (۲۰درصد علل):
۱ – بیماریهای عفونی(بیماریهای تب دار مانند
تبمالت،سل، ایدز یا بیماریهای وابسته بهایدز، سندروم خستگی بعد
ازبیماریهای ویروسی).
۲ – اختلالات متابولیک و غدددرونریز: کم کاری
تیروئید، پرکاریغده پاراتیروئید، کمکاری هیپوفیز،پایین بودن قند خون، دیابت،
اورمی،کمبود پتاسیم در خون، کمبود سدیم.
۳ – اختلالات خونی: آنمی، کمخونــی، لنفــوم
ولوسمی (سرطانهایخون)
۴ – بیماریهای کلیوی :نارساییحاد کلیه – نارسایی مزمن کلیه
۵ – بیماریهای کبدی :هپاتیتحاد، هپاتیت مزمن
و سیروز کبدی(چروک شدن کبد یا از کارافتادن کبد). ۶ –بیماریهای التهابی: بیماریهایبافت همبند،
بیماریهای التهابی روده
۷ – بیماریهای ریوی مزمن
۸ – بیماریهای قلبی عروقی مزمن
۹ – سرطانها
۱۰ – سندرم خستگی مزمن
۱۱ – بیماریهای عضلانی – عصبی
۱۲ – علل متفرقه: مصرفداروهایی مانند آنتی
هیستامینها، آرامبخشها، داروهای روانپزشکی،داروهای ضدفشارخون و سؤ مصرفداروها
– الکلیسم (مصرف الکل) -درد مزمن – کار بیش از حد – زایمان -رژیمهای غذایی نادرست.
نتیجهگیری:
- به طور خلاصه نتیجه میگیریمکه از شرح
حال بیماران مبتلا بهخستگی مطالب زیادی را میتوان بهدست آورد، شایعترین
علت خستگیمنشأ روانی داشته و در اثر اضطراب،عصبانیت یا منازعات مزمن به
وجودمیآید، لذا یک بررسی دقیق ازوضعیت روحی روانی بیمار و زندگیوی الزامی
است; همچنین یک علتایجاد خستگی واکنشهای افسردگیاست که با ضعف، بیاشتهایی،
کاهشوزن، فقدان احساس، بی خوابی،گوشهگیری، فقدان میل و انگیزه درانجام
کارهای روزانه و خودکمبینیهمراه میباشد.
بیماران مبتلا به خستگیناشی از اضطراب به
طور کلی موقعرفتن به بستر و همچنین هنگامبیدارشدن در صبح خسته هستند. بهنظر
میرسد خستگی ناشی از عللروانی در طول روز کاهش یابد.
بسیاری از بیماران اظهار میدارند کههمیشه
خسته بوده و هر قدر استراحتمیکنند یا میخوابند خستگی آنهابرطرف نمیشود و
استراحت به آنهانیرو نمیبخشد. معمولا بررسی بیشترمشخص میکند که خستگی به
طورقابل ملاحظهای نوسان دارد طوری کهدر یک زمان احساس خستگی میکندو در
زمان دیگر که فقط چند دقیقهطول میکشد احساس نیرو مینماید وقادر است همه
وظایف محوله را بخوبیانجام دهد; سردرد، دردهای عضلانی وضعف به طور شایع
همراه با خستگیمشاهده میشوند.
خستگی ناشی ازبیماریهای جسمی به صورت
کاهشفعالیت، استراحت و خواب تظاهرمیکند. احتمالا بیمار هنگام صبح بدونخستگی
از خواب برمیخیزد ولیفعالیت کمتر از کار معمولی وی راخسته میکند. انکار یا
کم اهمیتشمردن خستگی در بیماری که خستهبه نظر میرسد و یا طبق اظهارات
افرادخانواده، کسل و خسته شده است،معمولا نشانه یک بیماری عضوی استتا یک
اختلال روانی.
بیماری که در ظاهر رنگ پریده،زرد و
بیمارگونه است و به نظر خسته وفرسوده میآید و دارای گونههایفرورفته و
پشت خمیده است، احتمالایک بیماری عضوی دارد. در تمامبیماران انجام یک
معاینه عمومی وکامل و بخصوص معاینه عصبی الزامیاست. اقدامات تشخیصی (مثلشمارش
سلولهای خونی،سدیمانتاسیون، کامل ادرار، تستهایبیوشیمیایی، تستهای
تیروئید، قندخون، رادیوگرافی سینه، نوار قلب و درصورت لزوم بررسی از نظر
ایدز وبیماریهای بافتهمبند) جهتردکردن علل عضوی بیماری الزامیاست. در
صورتی که علت عضویخاصی مشخص شد بیمار را تحتنظرگرفته تا زمانی که بتوان
با دلیل، وجودیک بیماری عمومی را رد نمود. اگراقدامات تشخیصی اولیه در
بیماری کهغیر از خستگی مشکلی ندارد منفیباشد معمولا خستگی منشأ روانی
دارد.لازم است خستگی از ضعف عضلانیکه به صورت کاهش قدرت یک یا چندعضله
(به صورت فلج کامل یا ناقص) بروز مینماید و میتواند ناشی ازبیماری عضله،
سیستم عصبی یا اختلالات الکترولیتی باشد افتراق داده شود.
بنابراین همکاران توجه کنند که هر بیماری کهبا
شکایت ضعف عمومی مراجعه کرد،باید به دقت به سخنانش گوش داد و باحوصله
شرح حال گرفت و سپس درصورت نیاز اقدامات تشخیصی و درمانی را انجام داد و در
صورت نیاز به متخصص مربوطه ارجاع داد.
۱ – گرفتن شرح حال دقیق و کاملاز بیمار که
زمان شروع و کیفیت آن درطول روز – ارتباط آن با ماده غذاییخاص – سابقه بیماری قبلی – سابقهزایمان و… باید به دقت
سؤال شود.
۲ – انجام معاینات لازم مانند گرفتن فشارخون،
درجه حرارت و بایدبه سایر علایم همراه نیز توجه کرد. به طور مثال مشاهده موهای زبر،ریزش یک
سوم خارجی ابروها، صدایخشن، حالت خمیری پوست به نفعکمکاری غده تیروئید
میباشد و یاافزایش ضربان قلب، لرزش، موهاینازک، کف دستهای گرم و مرطوب
بهنفع پرکاری تیروئید است; همچنینرنگ پریدگی پوست و ملتحمه حاکیاز وجود
کم خونی است. زبان صاف وشفاف و ترک خوردگی کنار لبها نشانهکمبود ویتامینها
میباشد. بیماری که باخارش مراجعه میکند و در معاینه کبدبزرگی دارد که
ممکن است همراه بازردی یا بدون زردی باشد نشانههپاتیت است. مشاهده کبودی
پوستبدن که گاهی همراه با رنگ پریدگیاست دلیل کمبود پلاکت است کهممکن
است که بخشی از یک اختلالخونی باشد. وجود تب یک بیماریعفونی را مطرح میکند
و یا پایین بودنفشارخون همراه با تغییر رنگ پوستنشانه نارسایی غده فوق
کلیوی است.به هر حال بیماری که با ضعف عمومیمراجعه میکند از زمان ورود
بیمار ومشاهده او تا پایان معاینه بالینیمیتوان حدس هایی زد و برای
اطمینانمیتوان از آزمایشهای مختلف کمکگرفت.
۳ – تهیه نمونه آزمایشگاهی درصورت لزوم مانند
تهیه نمونه خلط،مدفوع، لام خون، آزمایش کامل ادرار وخون
۴ – تشخیص بیماری بر اساسشرح حال و معاینات و
با توجه بهبیماریهای شایع در منطقه
۵ – آموزش موارد بهداشتی موردنیاز به بیمار و
اطرافیانش
۶ – ارجاع به پزشک در صورتلزوم
۷ – پیگیری صحیح و به موقعبیمار.
سندرم خستگی
مزمن(CFS) چیست؟
علائم و نشانه
های این سندرم با بسیاری از بیماری ها مشترک است. خستگی در بسیاری از بیماری ها
وجود دارد. ۱۰ تا ۲۰ درصد بیماران از خستگی شاکی هستند.
آنچه که از مفهوم “سندرم خستگی مزمن” (Chronic
fatigue syndrome) می توان فهمید، خستگی است. اما این خستگی بعد از کار
زیاد، اضطراب یا بی خوابی رخ نمی دهد، بلکه این خستگی از نوع شدید و خطرناک می
باشد و با استراحت و داشتن فعالیت بدنی و ذهنی از بین نمی رود. این خستگی تمام بدن
را احاطه کرده و فعالیت بدنی و توان فرد را کم می کند.
هنوز مشخص نیست که چرا این سندرم به وجود می آید.
اما ممکن است در اثر تضعیف سیستم ایمنی یا انتقال ویروس باشد.
در بعضی مقالات آمده است که، سندرم خستگی مزمن
می تواند بعد از یک بیماری(مثلا سرماخوردگی) و یا بعد از یک فشار عصبی شدید به
وجود آید.
به طور کلی افراد مبتلا به این سندرم، از افراد
بیمار کمتر فعالیت می کنند. این بیماری موجب کاهش فعالیت های مختلف شغلی، شخصی،
اجتماعی و تحصیلی می شود. پس عملا فرد را منزوی می سازد.
علائم و نشانه های
این سندرم
بیماران مبتلا، مدت ۶ ماه یا بیشتر، خستگی
کشیده اند. علاوه بر این، نشانه های دیگری نیز دارد، از جمله:
۱- ناتوانی در تمرکز و عدم حافظه
۲- عدم توانایی فعالیت بدنی و یا مغزی
۳- سرحال نبودن
۴- درد مفصل (بدون قرمزی و تورم)
۵- درد عضلانی مزمن
۶- سردرد بسیار شدید
۷- حساس شدن گره های لنفاوی گردن و زیربغل
۸- سرفه
علائم و نشانه های گفته شده در تمام بیماران
مبتلا به این سندرم دیده شده، اما در بعضی از بیماران، نشانه های دیگری نیز شناخته
شده که این نشانه ها عبارتند از:
* دردهای شکمی، تهوع ، اسهال و نفخ
* عرق شبانه
* درد سینه
* تنفس کوتاه
* سرفه شدید
* مشکلات بینایی از قبیل: تیرگی، حساس به نور،
خشک شدن و دردناک شدن چشم
* آلرژی و حساسیت به غذا، الکل، عطر، مواد
شیمیایی، دارو و سر و صدا
* سرگیجه، نامنظمی ضربان قلب
* افسردگی، عصبانیت، ترس، زودرنجی
* دردناک شدن فک
* کاهش یا افزایش وزن
مشکلات این سندرم از فردی به فرد دیگر متغیر
است. بسیاری از این ها می توانند زندگی فردی و اجتماعی خود را دنبال کنند، اما
هستند کسانی که فعالیت و زندگی خود را از دست می دهند و به افرادی منزوی تبدیل می
شوند.
بیماران CFS می توانند دچار انواع و اقسام بیماری ها شوند، از قبیل:
تصلب و سفت شدن بافت ها، ویروسی شدن پوست، روماتیسم، بیماری های قلبی، بیماری های
کلیوی، بیماری های مزمن ریوی و … .
چه کسانی به
سندرم خستگی مزمن مبتلا می شوند؟
مطالعات نشان
داده که زنان ۴ برابر بیشتر مبتلا می شوند.
این بیماری غالبا
در سنین ۴۰ تا ۵۹ سالگی ظاهر می شود، اما در هر سنی امکان ابتلا وجود دارد.
این بیماری بیشتر در بزرگسالان و کمتر در
کودکان دیده شده است.
این بیماری در هر نژاد و قومی ممکن است پیدا
شود.
این بیماری در مردمان با درآمد کم بیشتر است.
در یک خانواده ممکن است این سندرم وجود داشته
باشد، اما هیچ گونه دلیلی مبنی بر واگیردار بودن آن وجود ندارد. به طور کلی، هنوز
در رابطه با مسری بودن یا نبودن این بیماری بحث است.
چگونه خود
بیمار می تواند این بیماری را درمان کند؟
بیماران مبتلا به این سندرم باید یک برنامه
متناوب چرخشی(در طول بیماری تا دوره بهبودی) را دنبال کنند.
اگر بیمارانی که در آستانه ی بهبودی هستند و تا
حدی علائم و نشانه های آن کم شده است، بیش از حد فعالیت کنند، دوباره دچار خستگی و
بیشتر شدن نشانه های سندرم خستگی مزمن می شوند.
* بیمار باید برنامه روزانه خود را زمان بندی
کند و در زمانی که بیشترین انرژی را دارد، شروع به فعالیت کند.
* در برنامه خود ورزش را قرار دهد، زیرا که
ورزش به بدن و مغز برای سالم زیستن کمک می کند.
* از دوست یا فامیل برای سلامتی خود کمک بگیرد.
* سر یک ساعت معین همیشه بخوابد.
* اگر در این بیماری دچار عدم حافظه یا عدم
تمرکز شدند، هر آن چه که مهم است را بر روی کاغذ بنویسند. داروها ممکن است در بهتر
خوابیدن به بیمار کمک کند که این هم باعث افزایش قدرت تمرکز و یادگیری می شود.
آزمایش های لازم
برای اطمینان از این سندرم
آزمایش های تیروئید، کبد، اندازه گیری تعداد
گلبول های خون و سرعت ته نشین شدن آن برای تشخیص لازم است، اما آزمایش ادرار لازم
نیست.
اگر یکی از این آزمایشات غیرعادی بود، نمی توان
شخص را مبتلا به سندرم خستگی مزمن دانست، بلکه در این مرحله باید به دنبال نشانه
های دیگر بود.
همان طور که گفته شد، بیماری ها یکی از علل
مبتلا شدن به این سندرم می باشد، بیماری هایی از قبیل: هپاتیت، کم خونی، بیماری
های عفونی، سرطان ها، بیماری های عصبی و عضلانی، کم کاری تیروئید و دیابت.
افراد خیلی چاق( BMI بیشتر از ۳۰) و داروها و الکل نیز ممکن است ابتلا به این
سندرم را موجب شوند.
پیامبراکرم صلّی الله علیه و آله و سلم :
(الطِّیبُ یَشُدُّ القَلب) بوی خوش قلب را تقویت میکند
دلایل خوابآلودگی
و خستگی مداوم در چیست؟
آیا می دانید به چه دلیل شما مدام در حالت خواب
آلودگی و خستگی به سر می برید و نمی توانید یک روز خوب را داشته باشید و ...
کاهش هورمون استروژن در اغلب موارد میتواند
سبب کاهش وزن و خستگی شود. البته باید گفت کمبود یا زیاد ترشح شدن هورمون مهم
دیگری در بدن میتواند همین نتایج را به دنبال داشته باشد. همیشه دلیل خوابآلوده بودن و خستگی، کمبود
خواب یا کار زیاد نیست. دلایل بسیاری وجود دارد که میتواند سبب شود شما همیشه
احساس خستگی کنید. در اینجا به 4 مورد اشاره میکنیم. عفونتها گرچه عفونتها علایم ظاهری بسیاری
دارند اما گاهی ممکن است عفونتی در بدن شما در حال گسترش باشد بدون آنکه شما متوجه
آن باشید یا پزشک تشخیص داده باشد. مثلا در بیماری مربوط به سیستم ایمنی عفونت
ممکن است خود را به شکل خستگی شدید بروز دهد.
در بیماری بروسلوز هم که توسط باکتری بروسلا
آبورتوس از گوسفند، اسب یا گاو آلوده یا حتی شیر آنها به انسان منتقل میشود،
نشانه عفونت خستگی مفرط و خوابآلودگی است.
آلرژیها:
جالب است بدانید هیستامین و دیگر ترکیبهای شیمیایی که بدن برای مقابله با آلرژی
ترشح میکند، خواب آورند. از سوی دیگر سرفه، عطسه ناشی از بوییدن یک گل یا التهاب
دستگاه تنفسی به دلیل ورود هاگها به درون بینی سبب بیخوابی میشود. به همین علت
تمامی داروهای مقابله با آلرژی خواب آورند. قبل از مصرف این داروها با پزشکتان
مشورت کنید.
کمخونی :
اصلیترین کار گلبولهای قرمز رساندن اکسیژن از ریهها به دیگر ارگانها است وقتی
فردی دچار کمبود گلبول قرمز میشود یا اختلالی در عملکرد گلبولها پیش میآید فرد
دچار کمخونی شده و در ضمن به قدری احساس خستگی میکند که از انجام کارهای معمول
روزمره برنمیآید. یک آزمایش ساده خون میتواند نشان دهد فرد دچار کمخونی است یا
خیر. در صورت مثبت بودن جواب باید به دنبال دلیل کمخونی گشت. یک خونریزی داخلی
یا تغذیه نادرست میتواند دلیل این دو باشد.
بههم ریختگی
هومورنی در زنان:
کاهش هورمون استروژن در اغلب موارد میتواند سبب کاهش وزن و خستگی شود. البته باید
گفت کمبود یا زیاد ترشح شدن هورمون مهم دیگری در بدن میتواند همین نتایج را به
دنبال داشته باشد. خوشبختانه یک تست ساده هورمون میتواند این موضوع را روشن کرده
و پزشک با تجویز آمپول یا قرص یا پماد سبب تنظیم هورمون مربوطه در بدن شود.
با این که امروزه
در مقایسه با گذشته، بیشتر کارها با ماشین های مختلف انجام می گیرد، اما شکایت از
خستگی افزایش یافته است.
دائماً جملاتی می شنویم با این مضمون: «وقتی از اداره به خانه می آیم گویی شیره
جانم کشیده شده است» و یا «با وجود این که به مقدار کافی خوابیده ام ولی صبح ها
همیشه کسل و خسته ام» به طور کلی خستگی را به سه دسته تقسیم کرده اند.
خستگی بدنی
در نتیجه فعالیت و به کارگیری زیاد عضلات به وجودمی آید. در این نوع خستگی دی
اکسیدکربن و اسیدلاکتیک خون افزایش می یابد که در نهایت سبب تحلیل نیرو و انرژی می
شود. ولی در عوض رخوت لذت بخشی را به دنبال دارد. معمولاً بعد از یک راهپیمایی
طولانی دچار این خستگی می شوید. از بین بردن آن به طرز ساده و سریعی صورت می گیرد.
کافی است با استراحتی که به بدنتان می دهید انرژی دوباره را به ماهیچه هایتان
برگردانید امروزه خستگی پیش از آن که نتیجه پرکاری و فعالیت زیاد باشد، به کم کاری
بدن مربوط می شود. افزایش فعالیت بدنی کمک می کند تا انرژی راکد به جریان بیفتد و
همین امر به مقدار زیادی از بروز خستگی جلوگیری می کند.
خستگی ناشی از
بیماری
این نوع خستگی نتیجه اختلال بدنی است که این اختلال می تواند یک بیماری ساده، نظیر
سرماخوردگی و یا ناراحتی جدی تری باشد. البته نشانه های دیگری هم وجود دارند که
دال بر علل واقعی خستگی اند ولی شخصی که مدتی مدید و طولانی احساس ضعف و خستگی
کند، حتماً بایستی معاینه دقیق و کامل بدنی شود
خستگی روانی
مشکلات و تضادهای عاطفی، مخصوصاً اضطراب و افسردگی در اکثر موارد ، ساده ترین علل
خستگی مداومند. این نوع خستگی می تواند یک مکانیسم دفاعی برای روبه رو نشدن و
مقابله نکردن با یکی از موارد افسردگی ، و یا سرپوشی بر تضادهای عاطفی باشد. فی
المثل اگر شما به شغلتان علاقه ای نداشته باشید و یا از ازدواجی که کرده اید راضی
نباشید، معمولاً احساس خستگی می کنید. به عبارت دیگر چنانچه احساسات ناخوشایند به
طرز روشن و بارزی بیان نشوند، اغلب به صورت نشانه های بدنی که خستگی یکی از عادی
ترین آنهاست، بروز می کند.
روانکاوی معتقد است که : «بسیاری از افرادی که دچار خستگی مفرطند به هیچ عنوان از
افسردگی شان مطلع نیستند آنها قبل از آن که در پی یافتن عامل افسردگی شان باشند
بیشتر به خستگی و مسائل جسمی شان فکر می کنند در حالی که نمی داننداین افسردگی است
که خستگی را موجب می شود.»
یکی از نمونه هایی که می توانیم در این زمینه ذکر کنیم «سندرم کدبانوی خسته از
کار» است. بسیاری از گرفتاران این عارضه، مادران جوانی اند که به سبب نگهداری از
کودکانشان، یا رتق و فتق امور منزل و آشپزی و این که هم صحبت و سرگرمی مناسبی
ندارند، دائماً از یکنواختی امور احساس کسالت و خستگی می کنند. چنین کدبانویی ممکن
است باطناً رنجیده باشدو به شاغل بودن همسرش رشک بورزد و البته برای داشتن چنین
احساساتی خود را سرزنش کند اما از آنجایی که سعی نمی کند مسائلش را حل و فصل کند،
دچار خستگی مفرط می شود.
به علاوه امروزه به علت آن که یک سوم مادران شاغلند، این سندرم ممکن است به خاطر
نقش ها و مسئولیت های متفاوتی که به عهده شان است بروز کند و اغلب احساس گناه ناشی
از عدم مراقبت و توجه کافی به فرزندانشان باخستگی بدنی شان توأم می شود. به علاوه
خستگی عاطفی ایجاد شده ممکن است با ناراحتی های مربوط به خواب، که ازتضادهای روانی
ریشه گرفته اند همراه شود.
به عنوان مثال فردی ممکن است دچار بیخوابی شود دیگری شاید به اندازه کافی هم
بخوابد ولی شب هنگام آنقدر در رختخواب غلت بزند و کابوس ببیند که در نتیجه صبح
باکوفتگی و خستگی از رختخواب برخیزد. یافتن ریشه مشکل عاطفی ، نخستین گام اساسی در
درمان خستگی روانی است و همین به تنهایی در کاهش آن می تواند نقش مثبتی ایفا کند
در غیر این صورت در بعضی موارد روان درمانی لازم می شود.
ولی راهی هم وجود دارد که می توانید شخصاً علیه خستگی مداوم و متناوب تان انجام
دهید. ویتامین ها و آرام بخش ها اغلب راه حل مسأله نیستند. قرص های خواب آور نیز
فایده ای ندارند و البته مقدار زیاد کافئین می تواند سهم مهمی در ایجاد و تشدید
اضطراب داشته باشد.
بنابراین می توانید طریق زیر را به عنوان درمان اساسی به کار برید:
۱) قند کم و پروتئین زیاد
چنانچه صبحانه
مختصری می خورید و یا اصولاً عادت به خوردن غذا در روز ندارید، پس انتظار این را
هم داشته باشید که چند ساعت از روز گذشته، خستگی به سراغ تان بیاید و این به علت
آن است که مقدار قند خون تان که انرژی مغز و بدن تان وابسته به آن است کاهش می
یابد و اگر صبحانه ای با مقدار قند کم ولی پروتئین زیاد مصرف کنید یقیناً در طول
ساعات اولیه روز، خون تان ذخیره ای ثابت و مفید از قند خواهد داشت که این شیرینی
بتدریج در طی روز مصرف می شود. اضافه وزن نیز عامل دیگری است که موجب خستگی جسم و
روان می شود، داشتن وزن نرمال کمک زیادی می کند تا کمتر دچار خستگی شوید.
۲) ورزش
ورزش به مراتب بیش از قند و شیرینی تولید انرژی می کند. ورزش هایی که روی اصول و
قاعده اند، نظیر دویدن، شنا کردن، قدم زدن و دوچرخه سواری به شما کمک می کند تا از
عهده کارهای مشکل تر برآیید. به علاوه ورزش احساس آرامشی به انسان می دهد که به
یاری آن می توان در برابر هیجانات زندگی، خونسردی و انعطاف بیشتری از خود نشان
داد. ورزشی که قبل ازخواب انجام شود یقیناً در داشتن خواب راحت مؤثر است.
۳) خواب
چنانچه خستگی تان ناشی از کم خوابی است، راه حل بسیار ساده ای وجود دارد: سعی کنید
زودتر به رختخواب بروید. برای از بین بردن بی خوابی و دیگر اختلالات خواب به هیچ
وجه از قرص های خواب آور و یا دیگر مسکن ها استفاده نکنید، زیرا اینها باعث تشدید
ناراحتی می شوند.
۴) خودشناسی
چنانچه برای کارهایی که در پیش دارید برنامه ریزی می کنید، سعی کنید انجام امور
دشوارتر را به زمانی اختصاص دهید که سرحالید. عده زیادی از افراد سحرخیز ، هنگام
ظهر دیگر تاب و توان چندانی ندارند و خسته اند و بسیاری دیگر عصرها، بیشترین و
مفیدترین بازده کاری را دارند. بنابراین خودتان را خسته نکنید بکوشید تا نردبان
ترقی و موفقیت را با گام های مثبت و آهسته ای طی کنید. اوقاتی را که انرژی بیشتری
برای کار کردن دارید، شناسایی کرده و براساس آن برنامه ریزی کنید.
۵) دوره های تنفس و
استراحت (زنگ تفریح)
مهم نیست که شغل تان تا چه اندازه جالب و دوست داشتنی است.
چنانچه تمدد اعصاب کنید هر چند وقت یک بار به خود استراحتی بدهید، می توانید
کارتان را با بازدهی هرچه تمام تر انجام دهید.
ضمن استراحتی که در حین کار به خود می دهید به جای خوردن چای و بیسکویت، به ورزش و
قدم زدن و تمرکز نکردن بپردازید و سعی کنید افکار دلنشین را جانشین ناراحتی های
زندگی کنید. باشد که با به کار بستن تدابیر ذکر شده روح تازه ای در کالبدتان دمیده
شود.
کلید خوشبختی
▪ فقط به چیزهایی که می خواهید فکر کنید و تنها
درباره همان ها حرف بزنید
▪ تنها رؤیاهای بزرگ می توانند روح انسان ها را
به حرکت درآورند
▪ از کسانی که افکار منفی دارند، دوری کنید، چرا
که روحیه تان را ضعیف می کنند